Boekverslag de tweeling

De tweeling

Tessa de Loo

Opinie
Dit boek heeft een prachtige verhaallijn. Je snapt in het begin de afstandelijkheid niet van Lotte tegenover Anna, maar naarmate je meer leert over het leven van beide en hoe ze zo verschillend zijn geworden, zoals ze zijn. Terwijl het een tweeling is. Dit verhaal is zo origineel, en ook bijzonder omdat het deels wel, maar deels ook niet goed afloopt.  
Toch had ik soms moeite met motivatie te vinden om verder te lezen, en niet alsnog over te stappen op een ander boek. Deels omdat het echt een heel dik boek is, maar ook omdat sommige delen je eigenlijk weg kan laten uit het boek, en dat je dan nog steeds niks mist. Achteraf is het toch wel belangrijk, om de situatie in Spa heel goed te kunnen begrijpen. 
Sowieso vind ik het altijd erg lastig om te lezen of te horen over verhalen over de oorlog, omdat ik het me simpelweg niet kan voorstellen. Ik kan me totaal niet inleven in zulke irreële situaties en dat maakt een dergelijk boek lastig om te lezen. Ik reed laatst bijvoorbeeld door Rotterdam en ik kon me totaal niet voorstellen dat het ooit allemaal in brand stond, dat alles op den duur weg was.

Vooral het laatste deel vond ik echt mooi, omdat je je dan beseft dat er nog best wat moet gebeuren totdat je bij het heden bent, en dat je wil weten hoe dat dan gaat. Je begint nieuwsgierig geworden naar de afloop, en of ze uiteindelijk elkaar nog een keer zullen zien, en hoe dat dan zal gaan. 

Je weet al ver van voordat het echt gebeurt, dat de echtegnoot van Anna zal komen te overlijden, en telkens als je iets over hem leest, denk je dat het zo is. Je weet al heel lang dat het gaat gebeuren, en als het dan toch gebeurt, raakt het je nog heel erg. Dat vond ik een van de beste stukken uit dit boek. Het einde echter, is wel onverwachts. Het was heel rustig en vredig geschreven, en toch was het heel onverwachts, en heel erg emotioneel voor de lezer.
Dit boek is zeker een aanrader om mee te nemen op vakantie en de tijd te hebben voor zo’n heftig boek.

Samenvatting

Deel 1: Interbellum
De op leeftijd zijnde Lotte ontmoet tijdens haar verblijf in een Frans kuuroord een vrouw van haar leeftijd. Ze raken aan de praat en ondanks dat Lotte liever geen contact wil met deze excentrieke dame, komen ze erachter dat ze allebei in dezelfde Keulse straat gewoond gewoond hebben als kinderen. De vrouw blijkt Lottes tweelingzus Anna te zijn.

Anna is compleet lyrisch over de hereniging, maar Lotte heeft het er moeilijk mee. Desondanks wijken ze niet meer van elkaars zijde en halen ze herinneringen op aan hun kindertijd en daarna aan hoe het hen in hun nieuwe levens verging. Het ene moment voelen ze zich echt zussen, maar ze zijn toch erg verschillend, vooral in hun opvattingen over de oorlog.

De twee meisjes groeiden op in Keulen, in een oud casino. Hun moeder overleed toen ze nog erg jong waren en hun vader werd ziek. Om ondanks zijn ziekte voor de tweeling te kunnen blijven zorgen, trouwde hij met tante Käthe, de zus van hun moeder. Maar als hij sterft, worden Lotte en Anna bij haar en bij elkaar weggehaald. Lotte wordt ziek – de ziekte van haar vader – en wordt geadopteerd door een liefdevol Hollands gezin dat al drie dochters heeft. Anna wordt meegenomen door oom Heinrich en tante Liesl, de broer van haar vader en zijn vrouw. Ook haar grootvader woont bij hen.

Terwijl Lotte na een bijna-doodervaring (ze zakte door het ijs en verdronk bijna) haar passie voor zingen ontdekt, begint Anna op de boerderij de ernst van de economische crisis te merken. Grote werkloosheid leidt ertoe dat boeren kinderen van gewone gezinnen in huis nemen om te werken, en Nettchen is zo’n kind, een zwakzinnig meisje. Samen met haar ontdekt Anna dat tante Liesl een affaire heeft met een jongen, maar wanneer hij het uitmaakt gaat ze het klooster in. Nettchen gaat terug naar huis en kort hierna sterft de grootvader.

Terwijl Lottes vader bevlogen raakt door muziek, hertrouwt oom Heinrich met de jonge, tirannieke Martha. Hij houdt er sterke communistische ideeën op na en wanneer Anna bevriend raakt met Bernd Möller, die een aanhanger van Hitler is, slaat oom Heimrich haar in elkaar en laat haar steriliseren, waar ze pas jaren later achter komt. Dankzij de pastoor wordt de inmiddels zestienjarige Anna door de kinderbescherming bij haar oom en stieftante weggehaald en opgevangen in een klooster. Het is begin 1933 en Hitler wint snel aan macht. Na een tijdje gaat Anna terug naar huis en wordt ze lid van Hitlers jeugdbeweging om de katholieke kerk op de hoogte te houden van zijn activiteiten.

Intussen heeft Lotte het moeilijk met haar overheersende vader die, na een depressieve periode van haar moeder, ernstig ziek wordt en bijna sterft.

Anna gaat in Keulen naar de huishoudschool en vindt al snel een baan als dienstmeisjes bij het gezin Stolz. De vrouw neemt Anna mee naar een arts als ze erachter komt dat Anna niet ongesteld wordt: zo komt Anna erachter dat ze gesteriliseerd is. Kort hierna blijkt dat haar oom altijd heeft gedaan alsof ze zwakzinnig was zodat hij haar thuis kon houden om haar te laten werken. Haar menstruatie blijft de rest van haar leven achter en ze kan nooit kinderen krijgen.

Terwijl de oorlog op het punt van uitbreken komt te staan, levert Lottes vader steeds meer kritiek op de Duitsers en daardoor, als vorm van verzet, groeit bij Lotte het verlangen om naar Duitsland terug te gaan. Anna neemt ontslag bij het gezin Stolz en wordt het kamermeisje van gravin Von Garlitz, wier vader Anna's vader had gekend.

Deel 2: Oorlog
De oorlog breekt uit en Lotte gaat naar Anna toe uit angst dat de grenzen dichtgegooid worden. De twee zussen hebben echter helemaal geen band meer, niets te bespreken en ook niets meer gemeen, waardoor het een kil verblijf wordt.  Anna krijgt verkering met de Weense soldaat Martin: hun liefde groeit vooral in een briefwisseling wanneer hij aan het front zit. Ook Lotte wordt verliefd, op de muzikale soldaat David die net als Lotte in zijn jeugd kampte met een erg veeleisende vader.  Wanneer Martin na een verlofperiode- waarin ze zich officieel verloven en de nacht samen doorbrengen -  terug moet naar het front, blijft Anna alleen achter op het landgoed omdat de familie Von Garlitz naar familie in het oosten is gegaan. Na een poosje moet Anna daar ook heen om de zieke zoon en erfgenaam te verzorgen.

 Lotte wordt door David ten huwelijk gevraagd, maar vraagt om bedenktijd. Korte tijd later krijgt se van zijn ouders te horen dat hij is gedeporteerd naar een werkkamp omdat hij aangaf joods te zijn: hij wilde zijn vrienden beschermen bij een plotselinge politie-inval.

Terwijl Lotte de liefde van haar leven kwijt is, komt Martin met verlof om met Anna te trouwen, wat op het laatste moment bijna niet doorgaat deels vanwege zijn tirannieke moeder en deels omdat het een illegaal huwelijk zou zijn. Ze trouwen echter toch. Wanneer hij is teruggekeerd naar het front, vertrekt Anna met het gezin Von Garlitz naar een ander landgoed. Ze krijgt de leiding over het huishouden en raakt, sterk tegen de regels in, bevriend met een Russische gevangene.

Intussen begeven ook Lotte en haar familie zich op glad ijs door joodse onderduikers in huis te nemen.

Na een verblijf in Wenen komt Anna op de terugweg terecht in een bombardement van Berlijn. Intussen is bij Lottes moeder een baarmoedertumor gevonden die operatief verwijderd wordt, wat haar erg verzwakt. Door haar ziekte krijgt ze extra voedselbonnen, die, zo ontdekt Lotte, gebruikt worden door haar vader – puur voor zijn eigen trek.

Heer Von Garlitz overlijdt bij een mysterieus vliegtuigongeluk en Anna komt erachter dat Frau von Garlitz samenzweert met een aantal militairen die een einde willen maken aan de oorlog, maar hun plannen hebben tot dusver geen succes. Kort hierna krijgt Anna bericht dat Martin is gesneuveld en neemt ze ontslag om als Rodekruiszuster te gaan werken. Lotte trouwt met onderduiker Ernst en overleeft de hongerwinter maar nauwelijks: diverse keren komt ze bijna om terwijl ze aardappelen of graan probeert te bemachtigen.

Deel 3: Vrede
De oorlog is voorbij en terwijl Lotte feestviert, wordt Anna samen met collega-verpleegsters en patiënten een tijdje gevangen gehouden door bevrijders. Wanneer ze eenmaal vrijkomt, besluit ze maatschappelijk werkster te worden en gaat ze op zoek naar Martins graf. Ze vindt het en ontmoet bovendien een meisje dat in de laatste dagen van zijn leven bevriend met hem was. Tijdens haar studie sociaal werk komt ze onverwachts weer in contact met haar tante Martha, die een berucht zwarthandelaarster is geworden en doet alsof ze Anna’s studie betaalt. Anna maakt hier eigenhandig een eind aan en zoekt kort daarna haar oom op wanneer deze is teruggekeerd van het Russische front. Ze wil hem vragen waarom hij haar als kind niet naar school liet gaan en haar steriliseerde, maar hij is geestelijk zo verzwakt dat ze besluit het te laten zitten en slechts met hulp van de rechter boeken van haar vader weet te bemachtigen uit het huis van haar oom.

Anna zoekt Lotte op, die inmiddels een kind heeft, maar het botert absoluut niet tussen de twee en dus legt Anna zich uiteindelijk volledig toe op het onderhouden van Martins graf en haar werk bij de kinderbescherming, terwijl Lotte haar geluk vindt in het gezinsleven.

Na twee weken van gesprekken, uitstapjes, conflicten en grote verschillen tussen de twee oude zusters krijgt Anna op een dag een hartaanval en overlijdt. Voor Lotte zal het voorgoed te laat zijn om haar de waarheid te vertellen: dat ze Anna na al die jaren toch weer als een zus is gaan zien.

Bron: http://www.scholieren.com/boek/510/de-tweeling/zekerwetengoed 

Brief aan de hoofdpersonen

Eigenlijk zijn Lotte en Anna de hoofdpersonen, maar ik schrijf deze brief alleen aan Anna.

Beste Anna, 

Jouw leven heeft mij erg gefascineerd, en geïnspireerd. Jij laat zien hoe je sterk moet zijn en hoe je je moet gedragen in zware tijden. En toch, snap ik een keuze niet.

Op den duur was je huishoudelijk hulpje in Keulen, waar je verder niemand kende. Je voelde je alleen, en dat vond je in het begin erg lastig. Later begon je het te accepteren en ging je er beter mee om. Precies op dat moment kreeg je een brief van je tweelingzus, die je sinds jullie uit elkaar werden gehaald op je zesde, niet meer had gezien. Je schreef terug dat ze naar je toe kon komen, maar toen ze er was, leek er zoveel afstand tussen jullie te zijn, terwijl jullie naast elkaar waren. Waarom heb je dit gedaan? Je bent zo nieuwsgierig, hoe kun je nou niet willen weten hoe haar leven ging, nadat je nooit meer wat van haar hebt gehoord? Waarom deed je zo afstandelijk. Je zei omdat je er nu aan gewend was om alleen te zijn, maar dat betekent toch niet dat je het fijn vind en dat je geen behoefte hebt aan iemand waarmee je alles kan bespreken? Het is nota bene je tweelingzus, die je de rug toe keerde. Je was alleen, maar zij kon je af helpen van dat gevoel.

Ik had haar heel enthousiast teruggeschreven, en haar voor minstens een week bij mezelf uitnodigen. Ik had haar dag en nacht bezig gehouden met hoe haar leven is verlopen, vanaf het moment dat ik haar niet meer zag, tot nu. Hoe zij zich door de tijd heeft geworsteld, en hoe ze op het idee kwam om op dit moment langs te komen. Ik zou haar vervolgens alles over mezelf vertellen. En als we alles hebben verteld, zou ik de leukste dingen met haar doen die je kunt bedenken. Ik zou daarna, als we het belangrijkste hebben besproken, haar nog langer laten blijven om allemaal leuke dingen te doen. 

Waarom heb je dit niet gedaan? Had je überhaupt wel die drang gehad en die met moeite onderdrukt, of, wat ik me dus echt niet kan voorstellen, nooit de drang gehad om je te herenigen met je zus?

Met vriendelijke groet,

Ilse Eshuis